مهندس تقی توکلی بنیانگذار صنایع نوین آذربایجان به رحمت ایزدی پیوست

مهندس تقی توکلی بنیانگذار صنعت نوین آذربایجان و موسس کبریت توکلی درگذشت.
نصر- مهندس “تقی توکلی” کارآفرین و بنیانگذار صنعت نوین آذربایجان صبح دیروز (سه‌شنبه) در بیمارستان شمس تبریز دیده از جهان فروبست.
مهندس توکلی که متولد ۱۳۱۰ بود از بانیان اصلی صنعت ماشین‌سازی تبریز و کوچکترین فرزند پسر “حاج علی اصغر توکلی”، مالک و بنیانگذار کارخانه “کبریت توکلی” تبریز بود.
مهندس تقی توکلی کارآفرین و کارخانه‌دار ایرانی و فرزند خانواده خوشنامی از خطه وطن‌خواهانِ تبریز است. پدرش از نوجوانی به پیشه بازرگانی گروید و به سرزمین‌های همجوار رفت و آمد داشت. در این سفرها با زیر و بم پیشه بازرگانی و تجارت نفت، قند، شکر و کبریت آشنایی به هم رساند و در سال ۱۲۹۷ خورشیدی، کارخانه کبریت توکلی را پایه‌گذاری کرد.
شمار کارگران کبریت توکلی تا سال ۱۳۱۸ به ۸۰۰ نفر می‌رسید که حدود نیمی از آنان را زنان تشکیل می‌دادند. گذشته از این، حاج آقا کبریت‌ساز توکلی، به سال ۱۳۲۸، نخستین کارخانه خصوصی تولید برق را در تبریز تأسیس کرد. تقی توکلی بعد از فوت پدرش در سال ۱۳۳۷ مدیریت کارخانه را بر عهده گرفت و موازی با توسعه کبریت‌سازی، دست به راه‌اندازی کارخانه های نئوپان‌سازی، فورمیکاسازی و کابینت‌سازی زد.
اگرچه توکلی، کارآفرین و فعال بخش خصوصی بود، در دهه۱۳۴۰ به همکاری با دولت در بخش طرح‌های بزرگ دعوت شد و علاوه بر راه‌اندازی و اداره «ماشین‌سازی تبریز» و «مس سرچشمه کرمان» در تاسیس مجموعه‌های دیگری نظیر کارخانه‌های بلبرینگ‌سازی تبریز، ایدم، شرکت گسترش صنایع ریلی، کمپرسورسازی تبریز و پمپ ایران و تراکتورسازی نقش داشت.
مرحوم مهندس توکلی در خاطرات خود می‌گفت زمانی که پیشنهاد نصب کارخانه ماشین‌سازی در تبریز به شاه ارائه شد، محمدرضا پهلوی به بهانه اینکه آذربایجانی‌ها همواره تمایل به اتحاد جماهیر شوروی دارند! گفت: مجموعه عظیم صنایع ماشین‌سازی را در یکی از شهرهای مرکزی ایران راه‌اندازی کنید. مهندس توکی در پاسخ ضمن رد ادعای دروغین شاه و اشاره به اعتقادات محکم دینی آذربایجانی‌ها مجددا پیشنهاد خود را مطرح نمود. شاه با ملاحظه اصرار مرحوم توکلی بالاخره به راه‌اندازی کارخانجات ماشین‌سازی و صنایع اقماری آن در تبریز تن در داد.
توکلی در سال ۱۳۵۶، زمانی که کشور با مشکل کمبود برق روبه‌رو بود، به وزارت نیرو در کابینه جمشید آموزگار انتخاب شد و سرانجام، پس از ۲۰ ماه، بدون دریافت حقوق دولتی، کناره‌گیری کرد و به کار صنعت بازگشت.
پس از انقلاب اسلامی، کارخانه کبریت‌سازی توکلی به شمول مصادره‌ها گرفتار آمد و مهندس توکلی هم مدتی دچار زحمت شد و سرانجام تن به هجرتی ناخواسته داد. در اواخر دهه ۱۳۶۰، زمانی که کارخانه کبریت‌سازی به ورشکستگی افتاده بود، از تقی توکلی دعوت شد که به ایران بازگردد تا کارخانه ورشکسته با ۴۱۰ میلیون تومان بدهی انباشته را دوباره احیا کند. در حال حاضر این کارخانه همچنان فعال است.
ما بنوبه خود این ضایعه اسفناک را به جامعه صنعتگران و مردم شریف و قدرشناس آذربایجان و خاندان محترم توکلی تسلیت گفته و از درگاه احدیت برای آن فقید سعید مغفرت مسئلت می‌نماییم.

همچنین ببینید

سلام آقای وزیر به نسل چهارم مهدآزادی

امام جمعه تبریز: کتاب، گویای تفکرات اجتماع است وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی: کتاب و …