شیوع بیماری های مهلک؛ رفتارها باید تغییر کند!- ۲

۱۱

در بخش اول این گزارش (شماره قبل) در مورد اثرات سوء زندگی ماشینی و شیوع و گسترش بیماری های مختلف در شهر و کم تحرکی مطالبی عنوان شد. حال به ادامه این گزارش می پردازیم:
حدود ۳۰ درصد سرطان های سینه، روده و پروستات با تغذیه ارتباط مستقیم دارند طبق تحقیقات عادت های غذایی در ۱۰ سال اول زندگی دختران با ابتلای آن ها به سرطان سینه در بزرگسالی مرتبط است. هر چه رژیم غذایی آن ها گیاهی تر و حاوی حبوب، غلات، میوه ها و سبزیجات متنوع باشد، در
پیش گیری از بیشتر سرطان ها موثر است. از سویی زمانی که درباره سبک زندگی و شیوه تغذیه سالم سخن می گوییم باید متذکر شویم که تصحیح
عامل های خطر در کودکی و نوجوانی موثر است زیرا این عامل ها نیاز به زمان دارند تا زمینه بروز سرطان را فراهم کنند. پس اگر قرار است تغییری ایجاد کنیم باید از کودکی عادت های تغذیه ای آنان را اصلاح کنیم.
اما علل شیوع بالای بیماری های ناشی از غذا در ایران چیست؟
۱). پایین بودن سطح بهداشت محیط و عدم دسترسی به آب سالم در بعضی مناطق، یا استفاده از آب نامناسب در تهیه
۲). فرآوری نامناسب غذا
۳). گسترش استفاده از غذاهای خیابانی و عدم کنترل مناسب آنها
۴). گسترش استفاده از سیستم غذاهای آماده
۵). اختلاط فاضلاب ها (خانگی، صنعتی) با آب مصرفی کشاورزی و افزایش آلودگی با سرب و کادمیوم
۶). ورود هیدروکربن‌های کلردار از کارخانه های صنعتی به محیط زیست
۷). استفاده نامناسب و بی رویه از آفت کش ها و سموم دفع آفات در کشاورزی
۸). شرایط نگهداری نامناسب بعضی محصولات مانند غلات، پسته، دانه های روغنی، حبوبات، و برخی میوه های خشک، و افزایش احتمال رشد آسپرژیلوس فلاووس و تولید سم آفلاتوکسین در مواد غذایی.
۹). باقی مانده داروهای دامی
مسائل و مشکلات موجود درسیستم کنترل موادغذایی در ایران کدامند؟
۱٫ اصولاً قوانین غذایی در کشور ناکافی است…
۲٫ ضایعات بالای موادغذایی در مراحل مختلف تولید تا مصرف، به علل زیر:
الف). نحوه تولید
ب ). عدم برنامه درستی برای تولید
ج). عدم انبار، سیلو و سردخانه به تعداد کافی
د ). عدم کارایی واحدهای تولیدی
ه). سیستم های نادرست توزیع
ی ). عدم اجرای برنامه های منظم برای آموزش مردم
حال به یکی دیگر از بیماری های شایع این روزها که آنهم ناشی از تغذیه نامناسب و کم تحرکی و زندگی ماشینی است اشاره می کنیم.
دیابت!
این آمار تلخ را یک مقام مسئول در وزارت بهداشت به مناسبت روز جهانی دیابت عنوان کرد و گفت:۳۵ درصد قطع عضوهایی که غیر از حوادث در کشور به وقوع می‌پیوندد، مربوط به مبتلایان به دیابت است. به گفته مدیر برنامه دیابت وزارت بهداشت، ۸۰ درصد مرگ‌های ناشی از دیابت مربوط به کشورهای جهان سوم است و استان‌های یزد و بوشهر دارای بیشترین شیوع بیماری دیابت در کشور هستند، البته در کلانشهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت وضعیت متفاوت است و تعداد دیابتی‌ها به‌مراتب نسبت به شهرهای دیگر افزایش نشان می‌دهد.
چند روز پیش از این نیز دبیر کمیسیون‌های انجمن‌های علمی گروه پزشکی وزارت بهداشت از ابتلای ۵۰۰ هزار ایرانی به دیابت نوع یک و ضرورت آموزش مربیان بهداشت و معلمان مدارس خبر داده و گفته بود :دیابت نوع یک در سنین مدرسه آغاز می‌شود اما از میزان شیوع آن میان دانش‌آموزان آمار دقیقی وجود ندارد و درصورت ابتلای دانش‌آموزی به دیابت نوع یک؛ وظیفه والدین است که این موضوع را به مدیر و مسئولان مدرسه یا دبیرستان اطلاع دهند تا اقدامات لازم درباره مراقبت از دانش‌آموزان بیمار به عمل ‌آید.
این هشدار‌ها را باید کنار هشدار چند روز قبل وزیر بهداشت درباره نوع خوراکی‌های ارائه شده در مدارس و چاق شدن دانش‌آموزان گذاشت تا متوجه شد خطر دیابت تا چه اندازه نزدیک است. به همه اینها گفته‌های اسدا… رجب رئیس انجمن دیابت ایران را اضافه کنید که به استناد برآوردهای فدراسیون بین‌المللی دیابت گفته است ۴۸ درصد افراد منطقه خاورمیانه از جمله ایران دیابت بدون تشخیص دارند. این یعنی از هر دو نفر مبتلا به دیابت یک نفر از بیماری خود بی‌خبر است.
کارشناسان، چاقی را یکی از عوامل مهم ابتلا به دیابت ذکر می‌کنند و این درحالی است که نه‌تنها در شهرها بلکه در روستاها هم آمار افراد چاق روزبه‌روز در حال گسترش است. به‌عنوان نمونه به تازگی کارشناس مبارزه با بیماری معاونت بهداشت کهگیلویه و بویراحمد اعلام کرد که در طرح غربالگری که در مناطق روستایی انجام شد بیش از چهار درصد جمعیت بالای ۳۰ سال به دیابت مبتلا هستند و البته وزیر بهداشت هم چندی قبل از چاق شدن روستاییان ایران به‌دلیل تغییر سبک زندگی ابراز نگرانی کرده‌بود.
آمار بیماران مبتلا به دیابت در کشور نشان می‌دهد ما همواره به موضوع پیشگیری بی‌توجه بوده‌ایم و هرگز برنامه‌های جدی، اثر‌گذار و مستمر برای پیشگیری از بسیاری بیماری‌های مزمن مانند دیابت اجرا نشده است. به این ترتیب دور از انتظار نیست اگر آمار بیماران دیابتی در ایران روزبه‌روز افزایش یابد، چرا که نه دولت برای مردم برنامه‌های پیشگیرانه جدی طراحی کرده و نه خود آنها به دلایل مختلف به سلامت خود فکر می‌کنند.
هم‌اکنون در جهان حدود ۴۰۰ میلیون نفر به دیابت مبتلا هستند که پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۳۵ به بیش از ۶۰۰ میلیون نفر افزایش ‌یابد. در ایران نیز بیش از ۱۰ درصد جمعیت بالغ را دیابتی‌ها تشکیل می‌دهند که نیمی از آنها از دیابت خود هنوز بی‌اطلاعند.
دیابت هر سال سبب مرگ بیش از ۵ میلیون نفر می‌شود و هزینه درمان دیابت و عوارض آن بیش از ۵۵۰ میلیارد دلار در سال است!
این عوارض با تشخیص بموقع و درمان مناسب دیابت قابل پیشگیری است به‌طوری که در تحقیقات جدید بروز نابینایی ناشی از عوارض دیابت، کمتر از یک درصد است.
با «ترویج شیوه زندگی سالم» می‌توان بیش از ۷۰ درصد موارد ابتلا به دیابت را پیشگیری کرد.
وزارت بهداشت همزمان با روز جهانی دیابت ترویج پیام‌های بهداشتی درباره این بیماری را در دستور کار قرار داده تا شاید ایرانی‌ها بیشتر با این بیماری آشنا شوند.
دیابت زمانی به‌وجود می‌آیدکه در بدن شما به اندازه کافی انسولین تولید نشود یا از انسولین تولید‌شده در بدن به‌طور مؤثری استفاده نشود. بدن شما بدون انسولین نمی‌تواند انرژی مورد نیاز را از مواد غذایی مصرفی به‌دست آورد و گلوکز به جای ورود به سلول در بدن جمع می‌شود. دیابت نوع اول یا دیابت وابسته به انسولین زمانی اتفاق می‌افتد که انسولین یا وجود ندارد یا مقدار آن بسیار کم است. در چنین مواردی باید انسولین تزریق شود. این نوع دیابت اغلب کودکان و نوجوانان را در بر می‌گیرد ولی افراد در سنین بالاتر هم ممکن است دچار آن شوند. دیابت نوع دوم یا دیابت غیروابسته به انسولین است که زمانی اتفاق می‌افتد که بدن قادر به تولید انسولین به اندازه کافی نباشد و یا انسولین تولیدشده نتواند به خوبی استفاده شود. دیابت نوع دو اغلب در افراد بالغ دیده می‌شود و شایع‌ترین نوع دیابت است.
همچنین قائم مقام معاون بهداشت وزارت بهداشت معتقد است که ۸ تا ۹ میلیون مبتلا به «دیابت» در کشور داریم که تنها ۵ میلیون نفر آنها شناخته شده اند.
دکتر ناصر کلانتری گفت: مهمترین عارضه دیابت، پنهان و خاموش بودن علامت بیماری است. به طوریکه فرد با بیماری های دیگری به پزشک مراجعه می کند که بعدا مشخص می شود ناشی از دیابت بوده است.
وی با اعلام اینکه ۵۰ درصد افرادی دیابتی از بیماری خود خبر ندارند، افزود: بررسی ها نشان می دهد که در حدود ۶ تا ۷ درصد کل جمعیت کشورمان دچار عارضه دیابت هستند. اما، این وضعیت برای افراد بالای ۳۰ سال بین ۱۲ تا ۱۴ درصد تخمین زده می شود.
قائم مقام معاون بهداشت وزارت بهداشت، از اختلالات کلیوی، بیماری های قلبی، اختلالات بینایی، سکته و… به عنوان عوارض دیابت نام برد و افزود:
خانواده هایی که یک عضو دیابتی دارند، باید سالی یک‌بار آزمایش قندخون بدهند.
وی با اعلام اینکه ۷ درصد بار بیماری ها متوجه دیابت است، گفت: یکی از اولویت های معاونت بهداشت، تحت پوشش قرار دادن حاشیه نشینان است.
عادات تغذیه نامناسب و اثرات تبلیغاتی که مصرف محصولات چرب و شیرین را به مصرف میوه و سبزیجات ترجیح می‌دهند از علل اصلی چاق شدن افراد بخصوص کودکان است که متاسفانه در اکثر موارد در بزرگسالی هم ادامه می یابد.
کارشناسان معتقدند اگر تدابیر قاطع برای مبارزه با چاقی و اضافه وزن که بیش از یک میلیارد نفر در جهان ـ به‌ویژه گروه‌های بسیار محروم ـ تهدید می‌کند اتخاذ نشود دولت‌ها با انفجار گسترده بیماری‌هایی از جمله بیماری‌های قلبی عروقی، سکته مغزی، دیابت نوع دو و بیماری‌های دیگری که بر اثر اضافه وزن ظاهر می‌شود روبه‌رو خواهد شد.
مشکلات مفاصل، تنفسی و خطر بروز انواع سرطان‌ها نیز از دیگر مواردی است که تا مدت‌ها ارتباط آنها با چاقی کمتر در نظر گرفته می‌شود. در صورتی‌که اقدامی برای مبارزه با چاقی و کم تحرکی ناشی از زندگی مدرن صورت نگیرد دولت‌ها با افزایش شدید هزینه‌های درمانی روبه‌رو خواهند شد.
به نظر می رسد هنوز در بخش اطلاع رسانی موثر در جامعه مشکلات اساسی وجود دارد و این را از افزایش روزافزون مصرف مواد غذایی مضر و کم تحرکی و نهایتا شیوع بیماری های ناشی از این گونه عادات می توان به وضوح مشاهده کرد.
اگر دغدغه سلامتی خود و جامعه را داریم باید عادات خود را تغییر داده و کمی به سلامتی بدن خود فکر کنیم که اگر این کار در جامعه ترویج شود بسیاری از هزینه ها خود به خود از بین می روند.

الناز فخر مظلومی-کارشناس ارشد جامعه شناسی

همچنین ببینید

لباس محلی درآذربایجان شرقی،زیبا اما کم رونق

لباس های محلی مشخصه و نماد فرهنگ، تاریخ، هویت و شناسنامه هر منطقه است که …