لباس محلی درآذربایجان شرقی،زیبا اما کم رونق

۱۱ copy

لباس های محلی مشخصه و نماد فرهنگ، تاریخ، هویت و شناسنامه هر منطقه است که طی سالیان متمادی در بیشتر نقاط کشور پهناورمان دچار تغییر شده و دیگر کمتر سراغی از لباس های سنتی و قدیمی گرفته می شود.
ایرنا- گرچه ‹مهارت دوخت لباس های محلی و سنتی آذربایجان شرقی› در فهرست میراث ناملموس آثار ملی کشور ثبت شده است، اما لباس محلی و سنتی در شهرهای این استان نیز منسوخ شده و بجز در برخی مراسم ویژه، بعضی روستاها و ایل های عشایر، در جای دیگر نشانی از آن دیده نمی شود.
شرایط جغرافیایی، محیطی و آب و هوا، نحوه زندگی و اسکان و اوضاع اجتماعی، شرایط و اوضاع اقتصادی و تکنولوژی و نیز اعتقادات مذهبی و آداب و رسوم از جمله عوامل موثر بر شکل لباس ها درجوامع مختلف است، اما امروزه وسایل ارتباط جمعی و تکنولوژی در شکل گیری فرم لباس و مدهای رایج نقش اول را ایفا می کند .
ایلات مشهور آذربایجان شرقی همچون شاهسون و ارسباران و برخی از روستاها از معدود محل هایی است که هنوز زنان از پوشش لباس های محلی استفاده می کنند و تحت تاثیر مد و رسانه قرار نگرفته اند .
کارشناس میراث فرهنگی و لباس محلی آذربایجان شرقی می گوید: سه نوع لباس محلی شامل لباس محلی شهری، روستایی و عشایری وجود دارد که این نوع لباس ها در دوره صفویه و قاجار بیشتر استفاده می شد اما لباس محلی شهری در آذربایجان شرقی در حدود ۵۰ سال گذشته منسوخ شده است .
علی فلسفی میاب اظهار کرد: لباس های روستایی هنوز در برخی از روستای های استان مانند دویجان شهرستان مرند رایج است و زنان و مردان آنجا همچنان از لباس محلی استفاده می کنند. ۱۱s
وی افزود : سرپوش، چارقد گل دار، پیشانی بند، پیراهن و روپوش چاک دار از جمله شاخص های لباس محلی زنانه در آذربایجان شرقی است .
فلسفی میاب اضافه کرد: فرم و شکل پوشاک زنانه در مناطق عشایری آذربایجان شرقی بیشتر به شیوه قدیم و شامل پیراهن بلند، دامن
چین دار بلند و چارقد(روسری بزرگ) می شود.
وی تشریح کرد: رنگ های به کار رفته در پوشاک محلی زنان اسان اغلب رنگ هایی با زمینه روشن و گلدار است و نوع پارچه، دوخت، تزئین و نام انواع پوشاک و زیورهای زنانه در نزد ایلات و عشایر از تنوع چشمگیری برخوردار است.
کارشناس میراث فرهنگی و لباس محلی آذربایجان شرقی بیان داشت: شلوار مردانه سنتی استان هم در ساق پا تنگ و بالای آن گشاد است، جوارب محلی هم که رایج است .
وی در خصوص لباس مردانه آذربایجانی می گوید: ‹دوزملی آرغالیخ› نام لباس مردانه بوده و به معنی لباس چین دار است که در مناطق شهری و روستایی رواج داشت؛ این لباس نیم تنه بوده و از کمر به صورت دامن است .
وی اظهار کرد: سرپوس(کلاه) مردان دارای تنوع زیاد بوده و با
نام های ‹پاپاخ›، ‹دری بورکی› ، ‹سرداری›، ‹پهلوی› و قزاقی که وارداتی بودند، مورد استفاده قرار می گرفتند .
فلسفی گفت : عشایر و روستاهای جنوب سهند همچنان از لباس های محلی استفاده می کنند؛ چادر شبی که در منطقه سردرود و بناب و شهر های دامنه کوهستان سهند بافته می شد و لباسی که چوپانان کوهستان سهند بکار می بردند و کت مردانه که تا چند سال پیش استفاده می شد، از جمله پوشاک های منحصر بفرد و ویژه آذربایجان شرقی به شمار می رود .
وی اضافه کرد : جنس پارچه های استفاده شده بسته به توان مالی افراد شامل کودری، ململ، چیت، متقال، فاستونی، دریاکنار، اوتماسینار، آیناگولی(پولکی)، شالموز، تافته، مخمل و به تازگی ابریشم می شود.
وی گفت : لباس زنان و مردان به سه بخش سرپوش، تن پوش و پاپوش تقسیم می شود؛ عرقچین، روسری کلافه ای، شال و چارقد، چالما – شاماخی(سربند)، چپی(روسری)، آلاچارشاب(چادر رنگی)، اوربند(روبند) و چادرا(چادر) متداول ترین سرپوش های زنان روستایی و عشایر آذربایجان شرقی را تشکیل می داده است.
وی ادامه داد: کوینک (پیراهنی بلند با یقه گرد)، دُن (نوعی پیراهن)، تومان (دامن بلند)، شلته یا دیزلیک (دامن کوتاه)، جلیقا(جلیقه)، یل (نوعی کت با پارچه مخمل و ترمه)، خود(کت معمولی)، جان کوینک(شامل تمام البسه کاموایی که روی پیراهن به تن می کنند) و ترکوینکی (زیرپوش) نیز از تن پوش های زنانه به شمار می روند.
کارشناس لباس های محلی یادآور می شود: پاپوش های زنانه نیز دارای انواع مختلفی همچون جوراب، گالش(کفش بدون پاشنه)، چاروق، قوندارا(نوعی کفش چرمی)، قیرمیزی باشماق(پاپوشی همچون دمپایی) و تک گون(کفش جشن و عروسی) بوده اند.
وی افزود : لب چین یا دولاما(نوعی چکمه مخصوص چارواردارها)، تک گون، گلاسه باشماخ، چاروق و چوست نیز انواع پاپوش های مردان عشایری و روستایی آذربایجان شرقی تا گذشته های نه چندان دور بودند.
کارشناس میراث فرهنگی در خصوص لباس های محلی زنان نیز
می گوید: استفاده از لباس های محلی و تن پوش مربوط به زمان و مکان و تاریخ جغرافیایی خاصی نیست و در واقع نیاز بشر بوده که تنوع آن مربوط به محیط، منطقه و نوع مذهب می باشد .
مریم ابوالفتحی اظهار داشت : تاکید به حجاب در اسلام بر روی پوشش به خصوص نوع پوشش زنان تاثیر گذاشت، اگر چه پیش از آن نیز پوشش هایی وجود داشت اما در منطقه آذربایجان در دوره های زندیه، افشاریه و قاجار لباس ها دارای فرم و شکل غنی تر بوده و در دوره زندیه دارای تزئینات بیشتر و پوشش زنانه زربافت بود .
وی افزود : دامن در تمام تن پوش ها در تمام دوران بوده و شلوار هم برای زنان و هم برای مردان عمومیت داشته و سربندها و کلاه ها دست دوز بودند .
کارشناس میراث فرهنگی گفت : از دوران قاجار لباس شکل ساده ای پیدا کرد و به تدریج رواج آن در شهرها کاهش و در روستاها ثابت ماند.
ابوالفتحی برخی از روستاهای شهرستان مرند و روستای ‹گل آخور› شهرستان بستان آباد و دامنه سهند را از جمله مناطقی اعلام کرد که هنوز پوشش لباس های محلی در آنجا وجود دارد و پارچه های الوان و گل های درشت پوشش زنان این مناطق را تشکیل می دهد.
وی گشاد بودن لباس های محلی و سنتی را از عمده ویژگی آنها عنوان کرد و افزود : بالا تنه و آستین های گشاد فرم پوشش لباس های بیشتر روستاهای استان است و در کنار آن لباس سنتی به نام ‹ایش پالتاری› دارند که در زمان کار و پخت نان از روی لباس عادی می پوشند.
ابوالفتحی اظهار کرد : در نقاط عشایری استان نیز لباس های محلی کماکان رایج است اما با ورود پارچه و لباس های ارزان قیمت لباس های محلی تحت تاثیر قرار گرفته است به طوری که جوانان عشایر دیگر از لباس های سنتی و محلی خود استفاده نمی کنند .
وی خاطر نشان کرد: با این همه باید لباس های محلی حفظ شوند و با ثبت مهارت در دوختن لباس های محلی آذربایجان برای حفظ فرهنگ بومی و محلی منطقه نیز تلاش کرد هر چند نمی توان کسی را برای استفاده از این لباس ها ملزم کرد .
ارزش لباس های محلی در ایران به تا اندازه ای است که یک سری تمبر چهارتایی از لباس های محلی کشورمان از جمله آذربایجان شرقی در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی منتشر شده است.

Leave a Reply

Your email address will not be published.